Izba Notarialna w Warszawie

Samorząd notarialny obejmuje 11 izb notarialnych oraz Krajową Radę Notarialną. Izbę notarialną tworzą notariusze prowadzący kancelarię w okręgu danego sądu apelacyjnego.
Izba Notarialna w Warszawie powstała w 1991 roku. Wówczas jej członkami było tylko 114 notariuszy a obszar działania obejmował 6 ówczesnych województw tj. ciechanowskie, olsztyńskie, ostrołęckie, płockie, radomskie i stołeczne warszawskie. W związku z reformą administracyjną i ograniczeniem liczby województw, obszar działania Izby zmniejszył się do północno-zachodniej i centralnej części województwa mazowieckiego. Są to regiony: płocki, ciechanowski, ostrołęcki i warszawski.
Izba Notarialna w Warszawie zrzesza obecnie 446 notariuszy, prowadzących działalność indywidualnie bądź w formie spółek w 318 kancelariach notarialnych, co sprawia, że jest największą Izbą Notarialną w kraju.
Notariusze Izby Notarialnej w Warszawie zatrudniają 135 asesorów notarialnych,
212 aplikantów notarialnych oraz ponad 740 pracowników administracyjnych i obsługi.


Organizacja Notariatu w Polsce

Zgodnie z ustawą z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie samorząd notarialny tworzą wszyscy notariusze w Polsce. Samorząd obejmuje izby notarialne oraz Krajową Radę Notarialną, która z mocy ustawy, pełni rolę reprezentanta notariatu polskiego. Przynależność notariuszy do izb notarialnych jest obowiązkowa.

Izbę notarialną tworzą notariusze prowadzący kancelarię w okręgu danego sądu apelacyjnego. Obecnie w Polsce istnieje 11 izb notarialnych (w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu), zaś siedzibą Krajowej Rady Notarialnej jest Warszawa.

Poszczególne Izby są samodzielne, niezależne i posiadają osobowość prawną. Organami izby są walne zgromadzenie notariuszy i wybierana na trzyletnią kadencję Rada Izby Notarialnej.

Do zakresu działania walnego zgromadzenia notariuszy izby notarialnej należy
w szczególności:
• wybór prezesa i wiceprezesa oraz członków rady izby notarialnej;
• wybór członka Krajowej Rady Notarialnej;
• wybór notariuszy do sądów dyscyplinarnych oraz rzecznika dyscyplinarnego;
• zatwierdzenie sprawozdania rocznego i zamknięcia okresu rachunkowego;
• przedstawionego przez Radę Izby Notarialnej, uchwalenie budżetu;
• ustalenie składek na określone cele oraz załatwianie innych spraw w zakresie działania notariatu.
Walne zgromadzenie notariuszy zwoływane jest obowiązkowo raz do roku.

Do zakresu działania rady izby notarialnej należy w szczególności:
• opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy i asesorów notarialnych;
• nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy (w tym rozpatrywanie skarg na pracę notariuszy), asesorów i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza;
• nadzór nad wykonaniem obowiązkowego ubezpieczenia notariuszy;
• organizowanie szkolenia aplikantów notarialnych;
• zarząd majątkiem izby
• zwoływanie walnych zgromadzeń notariuszy izby i wykonywanie uchwał tych zgromadzeń
• prowadzenie wykazów notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych izby oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych prawem.
Rada izby notarialnej wybierana jest przez walne zgromadzenie notariuszy spośród jej członków. Jej kadencja trwa 3 lata.

Nadzór merytoryczny nad działalnością notariuszy i organami samorządu notarialnego sprawuje Minister Sprawiedliwości. Natomiast nadzór nad notariuszami działającymi na obszarze właściwości danej izby sprawuje również Rada Izby Notarialnej.


Historia polskiego Notariatu

Polski notariat ma długą, bogatą i dosyć burzliwą historię. Być może to legenda, ale pierwsze dokumenty typu notarialnego potwierdzały nadania królewskie już za króla Bolesława Krzywoustego. Natomiast z całą pewnością wiadomo, że w 1284 r. papież Marcin IV wydał decyzję upoważniającą arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba II Świnkę do mianowania dwóch notariuszy publicznych.

Najstarszy znany polski dokument notarialny pochodzi z roku 1287 i został sporządzony przez notariusza Budzisława, pracującego w kancelarii arcybiskupiej. Kolejne dokumenty pojawiać się zaczęły nieprzerwanie po 1309 r. Notariat polski rozkwitał szczególnie w XIV wieku kiedy Polska prowadziła z zakonem krzyżackim procesy wymagające wiarygodnych dokumentów i innych poświadczeń notarialnych. W tym też czasie pojawiają się statuty synodalne, regulujące działalność notariuszy.

Notariat publiczny w Polsce był w swych początkach instytucją przejętą z Europy, głównie poprzez Kościół. W XV wieku wszystkie transakcje dotyczące nieruchomości musiały być wpisywane do akt sądów ziemskich, a od roku 1588 istniał nakaz wpisywania hipoteki do ksiąg sądowych. W tym czasie z końcem XVI w., ukształtowała się tzw. regentura, ze staropolska zwana częściej rejenturą, z jej przedstawicielem regentem lub rejentem, czyli pierwowzór współczesnego notariatu.

W czasie zaborów tj. na przestrzeni prawie 200 lat gdy nie istniało państwo polskie – notariusz był osobą zaufania publicznego poprzez kojarzenie go z polską tradycją ziemiańską i kulturą kupiectwa.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku trwał wielki proces unifikacji jako że na obszarach państwa polskiego w początkowej fazie okresu pozaborowego stosowano unormowania prawne zaborców tj. prawo pruskie, rosyjskie i austro-węgierskie. Proces unifikacji prawa, wszystkich jego dziedzin i gałęzi na ziemiach polskich trwał aż do kodyfikacji lat 30 -tych. I tak, kodeks zobowiązań i prawo o spółkach powstał w roku 1933, kodeks handlowy zatwierdzono w 1934 roku, a polskie prawo wekslowe i czekowe ustalono ostatecznie w 1936 roku.

Polskie prawo o notariacie powstało w 1933 roku a zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 1934 r. Po zakończeniu II wojny światowej notariat polski odbudował się w dawnym kształcie, ale niestety nie na długo.

W latach powojennych notariusze stali się urzędnikami państwowymi, działającymi w utworzonych państwowych biurach notarialnych, którym ciągle dokładano administracyjnych obowiązków, aż w listopadzie 1964 r. dołożono im prowadzenie ksiąg wieczystych.

Prawie wszystkie reformy w polskim notariacie dzieją się za sprawą jego samorządu. Polski notariat w obecnym kształcie działa już od kilkunastu lat. Został reprywatyzowany ustawą Prawo o notariacie z 14 lutego 1991 r. Obecnie działa w Polsce 1965 notariuszy w ponad tysiąc czterystu kancelariach notarialnych, najczęściej jednoosobowych zgrupowanych w 11 izbach notarialnych. Działają także wieloosobowe spółki notarialne.

Polski notariat równolegle ze zmianą własnych struktur zabiega o umacnianie kontaktów międzynarodowych. Korzystał w ten sposób ze wsparcia i doświadczeń notariatów europejskich. Polski notariat stał się członkiem Międzynarodowej Unii Notariatu Łacińskiego w kwietniu 1992 roku podczas Kongresu Unii w Cartagenie w Kolumbii. Współpracuje stale z Radą Europy w zakresie gwarancji praw i swobód niezależnego notariatu.

Według polskiego wzoru sprywatyzowały się już notariaty Rosji, Łotwy, Litwy, Estonii, Czech. Ponadto poszczególne Izby Notarialne nawiązały własne kontakty i kontynuują bieżącą współpracę w wymianie doświadczeń czy staży naukowych i praktycznych z Izbami notariuszy we Francji, Belgii, Holandii, Hiszpanii, Austrii czy Niemczech.

Osobom zainteresowanym polecamy lekturę prac: Piotra Langowskiego „Notariat” wyd. LEX 1998, Aleksandra Oleszko „Ustrój polskiego notariatu” wyd. Zakamycze 1999, Doroty Malec „Notariat drugiej Rzeczypospolitej” wyd. UJ 2002, oraz Krzysztofa Skupieńskiego „Notariat publiczny w średniowiecznej Polsce” wyd. UMCS 2002.